Stanisław Sołtykiewicz

Rotmistrz Urodzony 7 stycznia 1897 r. w majątku Witunicze niedaleko Mińska Litewskiego. Jego rodzicami byli Stanisław i Maria z Nowomiejskich. Gimnazjum rosyjskie ukończył w Mińsku Litewskim. 1 czerwca 1916 r. powołany został do wojska carskiego i skierowany do szkoły woskowej w Odessie. Szkołę ukończył w grudniu 1916 r. i chorąży przydzielony został do 10 pułku strzelców na froncie rumuńskim. W dniu 7 stycznia 1918 r. został odkomenderowany do I Korpusu Wschodniego w Bobrujsku, gdzie służył w 3 pułku ułanów. Po rozbrojeniu Korpusu w 1918 r. powrócił do Mińska Litewskiego i wstąpił do POW. W maju 1919 r. został wysłany jako kurier z Mińska Lit. do Warszawy do Oddziału II. Po doręczeniu dokumentów w Oddziale II. w dniu 6 czerwca 1919 r. wstąpił ochotniczo jako ułan do 13 pułku ułanów. W dniu 22 września 1919 r. został przyjęty do Wojska Polskiego z przydziałem do 23 pułku ułanów, który nazywał się wówczas Dywizjon Grodzieński, później przemianowanym w styczniu 1921 na 23 p. uł. grodzieńskich. W latach 1919-1920 brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej na froncie litewsko-białoruskim w składzie 211 p. uł. ochotniczego. W kronice 23 pułku ułanów możemy przeczytać: "Nieprzyjaciel został tak nagle i niespodziewanie dla niego zaszarżowany z północnej strony wsi Twarogi przez trzy plutony prowadzone przez por. Czuczełowicza i ze wschodu - przez jeden pluton podporucznika Sołtykiewicza, że zupełnie nie miał czasu na rozwinięcie się i stawienie jakiegokolwiek oporu. Dwa bataliony nowogródzkiego pułku nie zdążyły wciągnąć się do tej walki, gdyż przybyły wówczas dopiero, kiedy szwadrony już opanowały Twarogi i nawet jeńców skierowały w kierunku wsi Granne. (...) W boju tym szczególnie odznaczyli się oprócz dowódcy szwadrony, por. Czuczełowicza - podporucznik Stanisław Sołtykiewicz, który prowadził natarcie plutonu na ze wschodu, a przedtem jeszcze przeprowadził dokładne rozpoznanie nieprzyjaciela we wsi Żale i Wypychy i złożył drobiazgowe meldunki(...)" Ukończył kurs podchorążych kawalerii. Promowany na stopień ppor. sł. st. kaw. 1 grudnia 1921 r. Po wojnie służył nadal w 23 p. uł. Do stopnia por. sł. st. kaw. awansowany w 1920 r. W dniu 8 lutego 1922 r. na własną prośbę ze względów rodzinnych został przeniesiony do rezerwy. 29 września 1923 r. ponownie został powołany do wojska z przydziałem do 23 pułku ułanów. Ukończył kurs dla dowódców szwadronów w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu, po czym otrzymał stanowisko dowódcy szwadronu. Awansowany do stopnia rtm. sł. st. kaw. 1 stycznia 1936. W dniu 7 maja 1937 przeniesiony został do 12 pułku ułanów, a w listopadzie 1937 r. do 2 pułku ułanów. Do lata 1939 pełni funkcję dowódcy szwadronu gospodarczego 2 p. uł. Podczas kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 1 szwadronem 2 p. uł. Po walkach pod Zambrowem jego szwadron zostaje odcięty przez Niemców od macierzystego pułku. Po kilku potyczkach z wrogiem przebija się ze szwadronem 7 września 1939 do Ośrodka Zapasowego Suwalskiej Brygady Kawalerii w Wołkowysku, gdzie po reorganizacji 1 szwadron 2 p. uł. zostaje przydzielony do tworzonego 102 p. uł. rez. w składzie Rezerwowej Brygady Kawalerii „Wołkowysk”. Obejmuje funkcję zastępcy dowódcy 102 p. uł. rez. 17 września 1939 102 p. ul. rez. przesuwał się trasą w kierunku Mosty-Ostryna. Po agresji sowieckiej 17 września 1939 od 19 września 1939 pułk kontynuował marsz w kierunku Wilna, potem dotarł do Grodna i uczestniczył w jego obronie. Brał udział w walkach z sowietami w rejonie Sopoćkin, skąd wycofał się 22 września 1939 r. za Kanał Augustowski. 23 września 1939 r. gen. Przeździecki wydaje rozkaz o przekroczeniu granicy z Litwą. Z grupą oficerów i podoficerów odłączył się wówczas od 102 p. uł. i zameldował się w Podmacharcach u pułkownika J. Dąmbrowskiego by kontynuować dalszą walkę w szeregach 110 p. uł. rez. Jednak wkrótce 110 p. uł. rez. został rozwiązany. Rotmistrz Sołtykiewicz znalazł się wówczas w grupie oficerów i żołnierzy zdecydowanych by kontynuować dalszą walkę z wrogiem. Utworzono wtedy oddział, którego dowództwo objął mjr H. Dobrzański. Rtm. S. Sołtykiewicz obejął funkcję zastępcy dowódcy oddziału. Wraz z oddziałem uczestniczył w przebijaniu się z Białostocczyzny przez Puszczę Kozienicką w kierunku Gór Świętokrzyskich. Opuścił oddział prawdopodobnie 3 października 1939 w gajówce Podgórze. Później przedostał się przez granicę na Węgry i stamtąd na zachód, gdzie służył w PSZ. Po klęsce Francji w VI 1940 ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Służył w I KP w Szkocji. Po demobilizacji w 1947 r. służył w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia. Mieszkał w Londynie, gdzie zmarł 25 III 1955. Pochowany został na cmentarzu Old Brompton w Londynie. Odznaczony: Krzyż Virtuti Militari kl. V nr 5365, Krzyż Niepodległości, Krzyż Walecznych dwukrotnie , Srebrny Krzyż Zasługi, Krzyżem Zasługi Wojsk Środkowej Litwy. Źródło: 1. Wniosek o odznaczenie rtm. St. Sołtykiewicza srebrnym Krzyżem Zasługi w Służbie Wojskowej z 1938 r., CAW, sygn.17-1246/III. 2. F. W. Karassek, Zarys historii wojennej pułków polskich 1918-1920 - 23 pułk ułanów grodzieńskich, Warszawa 1930, s. 25,26. 3. Biografia rtm. St. Sołtykiewicza na stronie internetowej Stowarzyszenia Ułanów Grochowskich im. generała Józefa Dwernickiego. 4. Podbrodzie i okolice - Wirtualna Wileńszczyzna http://www.podbrodzie.info.pl. Redakcja strony składa serdeczne podziękowania Panu Jackowi Szulskiemu za zgodę na wykorzystanie zdjęcia z jego prywatnej kolekcji.