Odsłonięcie pomnika w Zychach

11 listopada 2014 roku mieszkańcy Zych, gminy Radoszyce oraz zaproszeni goście uczestniczyli w niecodziennym wydarzeniu. 75 lat od czasu postoju oddziału majora Dobrzańskiego Hubala i jego oddziału w Zychach odsłonięto pomnik, który upamiętnia te wydarzenia oraz ich mieszkańców. Inicjatorem budowy pomnika był płk Wiesław Margas – wnuk gajowego Jana Barana „Dąbrowa”, u którego kwaterował major Hubal. Organizatorami uroczystości był wójt gminy Radoszyce Paweł Binkowski oraz Stowarzyszenie „Radosze”.

Uroczystości rozpoczęto od polowej Mszy Świętej odprawionej przez ks. proboszcza Józefa Tępińskiego, który podkreślał w kazaniu rolę wiary w drodze do odzyskania niepodległości. Następnie wszystkich przybyłych gości przywitał wójt gminy Radoszyce Paweł Binkowski.

Wydarzenia, jakie rozegrały się w Zychach w październiku 1939 roku przybliżył wszystkim zgromadzonym płk Wiesław Margas – wnuk gajowego Jana Barana. W przemówieniu padły nazwiska wszystkich osób, które wspomagały oddział majora Hubala a także zostały zaprzysiężone, jako członkowie Okręgu Bojowego Kielce. Wybierając gajówkę Zychy na miejsce dłuższego postoju major Hubal postanowił, iż będzie to miejsce gdzie rozpocznie organizację i rozbudowę swojego oddziału. Od momentu przybycia Hubala do gajowego Barana gajówka Zychy stała się pierwszym tajnym ośrodkiem ruchu podziemnego na tym terenie skąd wychodziły instrukcje organizacyjne i szkoleniowe. Po opuszczeniu gajówki przez oddział Niemcy aresztowali gajowego Jana Barana oraz 16 mieszkańców Zych za udzieloną pomocą Hubalowi i jego żołnierzom.

W dalszej części uroczystości młodzież szkolna z gimnazjum nr 1 im. Kazimierz Wielkiego w Radoszycach zaprezentowała część artystyczną. Odśpiewano patriotyczne pieśni. Nie zabrakło piosenki „Hubalowej legendy”, której słowa unosiły się wśród drzew pobliskiego lasu. Organizatorzy zadbali również o rekonstrukcje tamtych wydarzeń. Grupa rekonstrukcyjna przedstawiła wszystkim moment aresztowania przez Niemców mieszkańców wsi Zychy, których zatrzymano następnego dnia po odejściu oddziału majora Hubala.

Odsłonięcia pomnika dokonali: wójt gminy Radoszyce – Paweł Binkowski, płk Wiesław Margas – wnuk gajowego Jana Barana, płk Marian Zach – prezes „Środowiska Hubalczycy” oraz ks. proboszcz Józef Tępiński. Po poświęceniu pomnika poszczególne delegacje złożyły kwiaty.

Treść tablicy: W domu obok mieściła się gajówka, w której u gajowego Jana Barana kwaterował w drugiej połowie października 1939 r. mjr Henryk Dobrzański „Hubal”. Przybyłych z nim 10 ułanów zamieszkało u zaufanych gospodarzy ze wsi Zychy. Tu podpisano dokument o powołaniu Okręgu Bojowego Kielce. Jan Baran „Dąbrowa” został mianowany pierwszym dowódcą Kadrowej Drużyny Strzeleckiej w Zychach. W wyniku donosu o udzielonej hubalczykom pomocy, mieszkańcy Zych zostali w dniach 26-27.03.1940 r. skazani przez Niemców i uwięzieni na 8 miesięcy (Baran Jan), 6 miesięcy (Lewosiński Jan, Lewosiński Stanisław, Nowacki Wincenty, Ruszkiewicz Feliks), 4 miesiące (Stępień Piotr, Włodarczyk Władysław) natomiast Kowalewski Leon, Ruszkiewicz Józef i Stępień Wiktor zostali wywiezieni do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.

Ku czci pamięci skazanych, więzionych wnukowie i prawnukowie oraz mieszkańcy Gminy Radoszyce Zychy, 31.10.2014


Więcej informacji o Janie Baranie ps. „Dąbrowa” kliknij tutaj.