Uroczystość odsłonięcia grobowca Marii Dobrzańskiej matki mjr. Hubala w Krakowie

W sobotę 11 września na cmentarzu Rakowickim w Krakowie odbyła się uroczystość odsłonięcia grobowca Marii hr. Lubienieckiej-Dobrzańskiej matki mjr. Hubala po przeprowadzonych pracach konserwatorskich. Wokół grobu matki majora Dobrzańskiego zebrali się zaproszeni goście, kombatanci, poczty sztandarowe oraz wystawiono wartę honorową. Organizatorami uroczystości było Stowarzyszenie "Hubalowa Rodzina" i Niezależny Światowy Związek Żołnierzy AK Zarząd Główny w Krakowie. Do Krakowa na cmentarz przybył również wnuk majora Hubala Henryk Sobierajski wraz z małżonką Katarzyną oraz Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Krakowie dr Maciej Korkuć. Licznie przybyli także członkowie Stowarzyszenia „Hubalowa Rodzina” na czele z prezesem Andrzejem Dyszyńskim.

Uroczystość poprowadziła Marta Kostka – vice prezes Stowarzyszenia „Hubalowa Rodzina”, która przywitała przybyłych gości. Informacje o Marii Dobrzańskiej przedstawił Łukasz Ksyta autor książki „Major Hubal – historia prawdziwa”. Następnie nastąpiło poświęcenie odnowionego grobu matki majora Hubala, złożenie wiązanek i zapalenie zniczy. W trakcie krótkich przemówień wnuk majora Hubala Henryk Sobierajski dziękował wszystkim za zaangażowanie i podjęcie inicjatywy renowacji grobu jego prababki na którym umieszczona jest tablica poświęcona Hubalowi. Prezes Dyszyński wręczył medale i dyplomy wszystkich osobom, które najbardziej przyczyniły się do sukcesu tego projektu. Zgromadzone osoby udały się również znajdujący się nieopodal grób dziadków majora Hubala Henryka i Leonii. Pod pomnikiem zapalono znicze i odmówiono modlitwę. Następnie członkowie Stowarzyszenia „Hubalowa Rodzina” udali się do Muzeum AK, gdzie podziwiali eksponaty dotyczące postaci majora Dobrzańskiego i Jego oddziału. W trakcie wizyty w muzeum wnuk Hubala otrzymał tytuł honorowego członka Stowarzyszenia „Hubalowa Rodzina”. 

Pomimo upływu 81 lat od śmierci mjr Henryka Dobrzańskiego „Hubala”, ciągle nieznane jest miejsce Jego pochówku. Niemcy ukryli miejsce, gdzie pogrzebano zwłoki majora i mimo wieloletnich poszukiwań ciągle nie możemy go odnaleźć. Jednym z symbolicznych miejsc pamięci o majorze „Hubalu” jest grób Jego Matki – Marii Dobrzańskiej hr. Lubienieckiej na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W latach siedemdziesiątych XX w. z inicjatywy grupy żyjących żołnierzy 2. Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich na płycie grobowca Matki „Hubala” została położona granitowa tablica upamiętniająca mjr. Henryka Dobrzańskiego o następującej treści: „Pamięci jej bohaterskiego syna, Majora Henryka Hubal Dobrzańskiego kawalera złotego i srebrnego Krzyża Orderu Virtuti Militari, oficera 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich, Dowódcy Hubalczyków. Walczył z Niemcami od września 1939 do kwietnia 1940 roku. Zginął pod Anielinem”. Tym działaniem chciano symbolicznie nawiązać do nagrobka Marii Piłsudskiej z wileńskiej Rossy „Matka i Serce Syna”. Od tego momentu, na Cmentarzu Rakowickim, w każdą rocznicę śmierci „Hubala”, przy grobowcu Matki  gromadzili się Jego podkomendni, harcerze, młodzież szkolna oraz wiele osób zafascynowanych Jego legendą. 

Maria Dobrzańska hr. Lubieniecka, matka legendarnego mjr Henryka Dobrzańskiego „Hubala” urodziła się w 1871 r. w Bąkowie. Była córką hr. Włodzimierza Lubienieckiego, ppor. wojsk powstańczych 1863 r. w oddziale Mariana Langiewicza oraz Felicji Drużbackiej. W akcie urodzenia czytamy: Działo się we wsi Nieznamierowice dnia dwudziestego trzeciego sierpnia (czwartego września) tysiąc osiemset siedemdziesiątego pierwszego roku o godzinie dziewiątej wieczorem. Stawił się osobiście Włodzimierz Lubieniecki właściciel wsi Bąków (…) i okazał nam dziecko płci żeńskiej i oświadczył, że ono urodziło się w tej wsi dnia dwudziestego pierwszego lutego bieżącego roku* z jego ślubnej małżonki Feliksy z domu Drużbackiej mającej dwadzieścia jeden lat. Dziecku temu na chrzcie świętym odbytym w dniu dzisiejszym nadano imiona Marianna Eleonora Feliksa(…)

W 1893 r. w drewnianym kościółku w Przytyku koło RadomiaMaria hr. Lubieniecka wstąpiła w związek małżeński z Henrykiem Dobrzańskim, właścicielem niewielkiego folwarku Żerniki w guberni kieleckiej. Zamieszkali początkowo w Żernikach a po dwóch latach przenieśli się początkowo do Potoku a następnie do Jasła. Henryk Dobrzański zaangażował się w pracach przy budowie rafinerii w Niegłowicach, które prowadził krewny żony, Tadeusz Sroczyński. W Jaśle nas świat przychodzą dzieci: Leonia Dobrzańska (1895) oraz Henryk (1897), przyszły major „Hubal”. Problemy finansowe Henryka Dobrzańskiego spowodowały, że musiał opuścić zabór austriacki pozostawiając żonę z dwójką dzieci. Maria Dobrzańska wspierana przez Tadeusza Sroczyńskiego początkowo mieszkała w jego pałacu w Gorajowicach a w 1907 r. wraz z dziećmi przeniosła się do Krakowa gdzie zamieszkiwała aż do śmierci.

Major Henryk Dobrzański na odwrocie zdjęcia wykonanego w Wilnie w 1938 roku napisał dedykację dla swojej matki „Mojej najukochańszej Matce z prośbą byś wiedziała, że jesteś wzorem najlepszej matki na świecie. Dla takiego szczęśliwego wybrańca losu jak ja, niczem są wszystkie kataklizmy, bo zawsze żyję myślą, że mogę się taką matką poszczycić. Pamiętaj, że zawsze żyję myślą, byś nie żałowała trudu, który włożyłaś wychowując mnie na porządnego człowieka. Henryk”.

Marię Dobrzańską hr. Lubieniecką wspominał mjr Jerzy Krusenstern, obrońca polskiego Grodna we wrześniu 1939 roku, żołnierz Armii Krajowej: Pani Maria Dobrzańska matka słynnego „Hubala” mjr Henryka Dobrzańskiego po zakończeniu działań wojennych zamieszkała w Krakowie przy ul. Piłsudskiego 24/2 w jednym z siedmiu pokoi w mieszkaniu zajmowanym od wielu lat przez panią prof. Janinę Suchorzewską wykładowcę filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W jednym z siedmiu pokoi zamieszkiwałem z moja matką i siostrą oraz starsza kobietą która wróciła z wywózki na Syberię. W trakcie rozmów z p. Dobrzańską dowiedziałem się wiele o jej rodzinie oraz działaniach środowiska ziemiańskiego w walkach z okupantem w tym bardzo zasłużonego szwagra „Hubala” i jego serdecznego przyjaciela, kierownika Inspektoratu Miechów, Władysława Zakrzeńskiego , znanego przed wojną jednego z najlepszych polskich jeźdźców i automobilistów.
…Pani Dobrzańska była osoba niezwykle miłą i kontaktową mająca bardzo wielu znajomych często ją odwiedzających. Wśród nich był ks. Prałat Kulczycki, proboszcz parafii św. Mikołaja, który udzielił jej ostatniego namaszczenia przed śmiercią w 1950 r.
Pochowana została na Cmentarzu Rakowickim w grobowcu na którym zamieszczona jest też tablica poświęcona mjr Henrykowi Dobrzańskiemu, gdyż miejsce pochówku „Hubala” jest nadal nieznane.

Grobowiec Marii Dobrzańskiej wykonany jest z piaskowca i z upływem lat uległ znacznej degradacji i wymagał przeprowadzenia gruntownych prac konserwatorskich. 
Stowarzyszenie „Hubalowa Rodzina” na jednym z pierwszych posiedzeń Zarządu podjęło uchwałę by poczynić starania i doprowadzić do przywrócenia pierwotnego wyglądu nagrobka wraz z jego otoczeniem. Zwróciliśmy się do Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie z prośbą o wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac kamieniarskich przy w/w grobowcu. Prośba nasza została pozytywnie rozpatrzona. Firma kamieniarska JUMIZ z Krakowa, której zleciliśmy przeprowadzenie renowacji nagrobka, przygotowała plan prac renowacyjnych oraz dokonała uzgodnień z konserwatorem zabytków, pod nadzorem którego prace należy przeprowadzić. O sfinansowanie powyższego przedsięwzięcia zwróciliśmy się z wnioskiem do Instytutu Pamięci Narodowej. W wyniku przeprowadzonych rozmów i uzyskaniu pozytywnych opinii, w czerwcu 2020 r. zostało podpisane porozumienie pomiędzy Stowarzyszeniem „Hubalowa Rodzina” a Oddziałem IPN w Krakowie, na mocy którego IPN zagwarantowało pokrycie w całości kosztów renowacji nagrobka Marii Dobrzańskiej hr. Lubienieckiej.